SEBİLÜRREŞAD DERGİSİ 1081 SAYI EKİM 2022 SAYISI

KURTULUŞ YOLU: SAHİH İKAZLARA İTİBAR EDİNİZ!

Francis Fukuyama Siyasi Düzen ve Siyasi Çürüme adlı kitabında farklı çürüme örnekleri için birbirinden ilginç sosyal, siyasal, ekonomik, hukuki, vb. yaşantılara, olay örneklerine temas eder.

Kitaptaki ilginç tecrübe sunumları arasından hangisini alırsak alalım, bu, genel olarak “çürüme”yle ilgili sayfalarca söz söyleme fırsatı sunar bize. Bunlardan benim tercihim, 31. Ana başlık olan “Siyasi Çürüme”nin ilk alt başlığında anlatılandır. “Orman Hizmetleri Özerkliğini Nasıl Kaybetti” sorusuyla ele alınan mesele şu cümlelerle ifade ediliyor: “Orman Hizmetleri’nin bugünlerde olukça işlevsiz bir bürokrasi içinde çağın gereksinimlerini karılamayan yanlış araçlarla yanlış bir amaca çalışan bir kurum olarak görüldüğünü öğrenmek şaşırtıcı gelebilir. Profesyonel ormancılarla dolu olmasına rağmen Pinchot [Gifford Pinchot, ABD Orman Servisi’nin ilk şefi] zamanında kazandığı özerkliğin çoğunu kaybetmiştir. Büyük miktarda vergi parasını boşa harcamıştır. Dahili karar verme sistemleri genellikle çıkmazlar içindedir ve Pinchot’un inşa etmek için çok uğraştığı uyumu ve personel moralini kaybetmiştir. Durum o kadar vahim hale gelmiştir ki Orman Hizmetleri’nin tamamen kaldırılması gerektiğini savunan kitaplar yazılmıştır.” (Francis Fukuyama, Siyasi Düzen ve Siyasi Çürüme, Profil Kitap, İst., 2018, s. 433) Alıntıladığımız satırlarda bürokratik bir çürümenin teknik gerekçeleri ile ekonomik ve kurumsal sonuçları ele alınıyor. Oysa söz konusu çürümenin ait olduğu genel yapının bütün unsurlarına sirayet ettiği sonucuna varabiliriz biz.

Ekonominin çöktüğünü, hukuk ve adaletin iptal olduğunu, eğitim öğretim işlerinde başarısızlığın zirve yaptığını, güvenlikte suistimallerin kol gezdiğini, siyasette hedeflerden uzaklaşıldığını… Peki, bu birbirinden önemli kurumlarla birlikte bütün bir sosyal bünyeyi çürüten etkenler nelerdir? Kuşkusuz bu konuları bizden önce düşünüp fikir geliştirenler oldu. Francis Fukuyama, Samuel Huntington, Bertrand Russell, Arnold Toynbee, Oswald Spengler, Jared Daimond… gibi isimler siyasi dizgeler (rejimler) ve toplumlar için “demokrasi yokluğu”, “siyasî istikrarsızlık”, “değişen koşullara uyum sağlayamama”, “şeffaf ve ortak değerlere bağlı kalamama”, “mülkiyet ilişkilerinde suistimallerin yaygınlaşması”, “sosyal yardımlaşmanın zayıflaması”, “siyasi sistem içindeki elitlerin ve sorumlu siyasi faillerin statükoyu kişisel menfaatleri lehine kullanmaları” gibi etkenler saymışlardır. Kur’an-ı Kerim’de toplumun çürümesine, ifsad olmasına sebep olan etkenlerle birlikte bunların önüne geçmek için yapılması gerekenler farklı ayetlerde dile getirilmiştir. Aynı şekilde, çürümeyi önleyemeyen toplumların akıbetleri de dikkatlere sunulmuştur. Sözgelimi Allah, fısk ve fâsık kelimelerine vurgu yaparak İsra Suresi 16. Ayetinde şöyle buyurur: “Ama bir toplumu yok etmeyi irade ettiğimiz zaman o toplumun refaha gömülmüş seçkinlerine son uyarı(ları)mızı iletiriz; ve (eğer) onlar günahkarca yaşamaya devam ederler(se), cezalandırıcı yargı artık o toplum için kaçınılmaz olur; ve Biz de onu darmadağın ederiz.” (Muhammed Esed tercümesi) Fısk ve fâsık kavramlarının yanısıra mütref, ekâbir, fitne gibi kelimeler de toplumsal çürümeyle ilgili olarak Kur’an’da ele alınır; onlar eşliğinde gerekli uyarılar yapılır… Yüz yılı aşkın zamandan bu yana daima Kur’anî ikazlara tâbi olma bilinciyle hareket eden Sebîlürreşad son zamanlarda toplumumuzda gözle görülür bir şekilde ortaya çıkan çürüme hallerine elbette seyirci kalamazdı. Zira konuyla ilgili tespitlerde bulunma, çözümlemeler yapma, ikaz etme, kurtuluş çareleri önerme gibi nitelikli görevleri yerine getirmeyi ihmal edemezdik. Umulur ki çürümeye doğru yol alan ve bu dosyamızın muhatabı olan kişi, kurum ve yapılar ikazlarımızı dikkate alsınlar. Biz bize yakışanı yaptık. Şimdi sıra muhataplarımızda… Okurlarımızı “Çürüme” temalı yoğun bir içerikle baş başa bırakırken gelecek sayımızın dosya konusunun “Savrulmalar arasında gönül dilini hatırlamak” olduğunu da belirtelim. Kasım sayımızda buluşmak ümidiyle, vesselam…